اختيار انسان و شب قدر آنچه از مجمــوع مباحث به دست ميــآيد اين است که با ملاحظـه آيـات و روايـات و دريافت ها و مشاهدات، اطمينان کامل پيدا مى کنيم که شب قدر هيچ گونه منافاتى با اختيار انسان ندارد و يقين، او در مقـدرات و سرنوشتى که در شب قدر برايش رقم مى خورد موثر است؛ حتى مى شود گفت که نقش اصلى را به خود انسان سپرده اند تا آنچه بخواهد براى فردا رقم بزند.

ادله اى که نقش انسان را در مقدرات شب قدر ثابت مى کند به شرح زير تقديم مى گردد:   ۱- حالات و دريافت هاى شخصى  کسانى که اهل دعا و راز و نياز و اهل شب قدر هستند، نقش خويش را در شب قدر به خوبى دريافته اند. گاهى اين حالات آن چنان ژرف و تاثيرگذار است که تا شب قدر آينده و بلکه تا آخر عمر، در همه افکار، اخلاق، کردار و رفتار شخص رخنه کرده و آن را در يک خط و سير معنوى قرار مى دهد. ديگرانى هم که به اين حد از معنويت راه پيدا نمى کنند، به فراخور حال خود از مجالس و محافل و شب زنده داريهاي شب قدر بهره بردارى کرده و فيض معنوى مى برند. ريشه اصلى اين دگرگونى ها و حالات، به خود افراد بر مى گردد و اينکه تا چه حد خود را آماده بهره بردارى از برکات شب قدر و فضيلت هاى آن کرده باشند. اگر معنوياتى که در شب قدر نصيب انسان شده و در زندگى آن ها تحولى آفريده، هيچ ارتباطى با آنان نداشته باشد و تنها به خدا و فرشتگان و نويسندگان مربوط باشد که هر چه بخواهند، براى هر کس بدون ملاحظه حالاتش تقدير کنند در اين صورت مقتضاى حکمت و مصلحت اين است که يا به هيچ کس هيچ ندهند و يا آنچه مى دهند، به همه يکسان و على السويه بدهند؛ در حالى که ما مى دانيم همه برکات خداوندى در شب قدر براى بندگان سرازير مى گردد و با اختلاف و تفاوت به آنان داده مى شود؛ پس نتيجه مى گيريم تنها دليل اين تفاوت، کارها و اعمال و ميزان تلاش خود بندگان است و بس. نتيجه اينکه يکى از راه هاى رسيدن به اينکه آيا افراد در مقدرات منتخب قدر، صاحب نقش هستند يا نه، اين است که ببينيم چه اندازه دگرگونى در همين شب با برکت در آنان ايجاد گشته است. ٢- شناساندن شب قدر  خداوند تبارک و تعالى با نزول سوره اى خاص، شب قدر را به مردم معرفى فرموده است. در دو آيه اين سوره مبارکه فرموده است: قرآن در شب قدر نازل شده و فرشتگان در آن شب فرود مىآيند. سپس افزوده است: شب سلامت است. و فرموده است: عمل صالح در او، برابر با عمل صالح در طول هزار ماه است. فردى به امام باقر (ع) عرض کرد: مراد و مقصود از اينکه شب قدر بهتر از هزار ماه است چيست؟ حضرت فرمودند: ((والعمل الصالح فيها من الصلاه والزکاه و انواع الخير خير من الف شهرليس فيها ليله القدر)) (1)؛ کار شايسته از قبيل نماز و زکات، صدقات و انفاقات و، انواع خوبى ها در آن شب برتر از هر کار شايسته اى است که در مدت هزار ماه که شب قدر در آن نيست، انجام شود. اگر کارهاى نيک بندگان و چند برابر پاداش آن تاثيرى در مقدرات و سرنوشت افراد در شب قدر ندارد، از گفتن و دانستن آن چه سودى عايد بندگان مى شود؟ اگر نزول قرآن در شب قدر و بيان کردن اين مطلب، سود و زيانى را متوجه هيچ کس نمى کند، چه انگيزه اى در اعلام اين شب نهفته است؟ اگر دانستن نزول فرشتگان، در نتيجه تلاش افراد سودمند نباشد، چرا بايد مردم در جريان آن باشند و دانستن آن چه گره اي از کار بندگان مى گشايد؟ مى دانيم که کار بيهوده حتى از افراد عادى و معمولى پسنديده نيست، چه رسد به پروردگار آسمان و زمين که هيچ کارى را بدون حکمت و مصلحت انجام نمى دهد. حکمت معرفى شب قدر به عنوان شبى که قرآن در آن نازل شده و شبى که مقدرات در آن سامان داده مى شود، اين است که بنده سرنوشت و مقدرات خويش را به قرآن پيوند بزند و آن را سرمشق و سرچشمه فکر و عمل خويش قرار بدهد،اگر کردارش موافق با قرآن و در جهت آن باشد، عمل کننده به آن سعادتمند است واگر خداى نکرده مخالف با قرآن باشد، فاعل آن شقى خواهد بود. ۳- اجماع و سيره مسلمانان مى دانيم که همه دانشمندان اسلام و مسلمانان از هر فرقه و گروهى، بر اهميت شب قدر و احياى آن تاکيد فراوان دارند و به شب زنده دارى آن شب، اهتمام مى ورزند. نقل شده که يکى از دانشمندان بزرگ اسلام، براى اينکه شب قدر را درک کند، يک سال تمام يعنى حدود 357 شب، از سر شب تا به صبح شب زنده دارى کرد.(2) اين همه اقبال و توجه به تشکيل اجتماعات با شکوه براى خواندن دعا و مناجات و راز و نياز و تضرع و ابتهال، همراه گريه وزارى و استغفار، برخاسته از يک واقعيت انکارناپذير است و آن دخالت انسان ها در سرنوشت خودشان است. ۴- سفارش امامان دين بر احياى شب قدر حتى در حال بيمارى  امام صادق(ع) به ابوبصير مى فرمايد: ((وصل فى کل واحده منهما مئه رکعه))؛ در هر يک از دو شب بيست و يکم و بيست و سوم صد رکعت نماز بخوان ((واحيهما ان استطعت الى النور))؛ تا مى توانى آن دو شب را تا سپيده صبح شب زنده دارى کن ((واغتسل فيهما))؛ در آن دو شب غسل کن. ابو بصير عرض کرد اگر نتوانستم ايستاده نماز بخوانم؟ فرمودند: نشسته بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ خوابيده بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ ايرادى ندارد که سر شب کمى بخوابى و باقى مانده شب ر، به هر نحوى که مى توانى به عبادت بپردازى، چون در ماه رمضان، درهاى آسمان گشوده است، شيطان ها در زنجيرند و اعمال مومنان پذيرفته مى شود. از حديث فوق، مى توان تاثير فراوان کارهاى انسان را بر سرنوشت او ارزيابى کرد. مى بينيم ابوبصير که يک راوى زبردست و کار کشته در فن روايت است، با پيش بردن مرحله به مرحله سوال ها در صدد آن است که ژرفاى شب قدر و اهميت عمل در آن شب را به دست آورد؛ امام (ع) هم، چنان بر اهميت عبادت در شب قدر پافشارى مى فرمايند که رضايت نمى دهند بنده حتى اگر بيمار باشد، از نتيجه اعمال صالح خويش محروم گردد. نکته در خور توجهى که تاثير انسان را مشخص مى کند، جمله پايانى امام (ع) است که آن را به عنوان ريشه و علت تاکيد و تشويق بر عمل صالح بيان فرموده اند؛ آنجا که فرمودند: ((و تقبل اعمال المومنين))؛ اعمال مومنان در شب قدر پذيرفته مى شود. (3)   ٥- تشويق زياد به دعاهاى ماثور و راز و نياز  مى دانيم که دعاهاى شب قدر، از طولانى ترين و پر محتواترين دعاهاست؛ دعاهايى مانند ((جوشن کبير))، ((ابوحمزه ثمالى)) و امثال آن ه، که اگر با حال و توجه خوانده شود، مايه انقلاب و دگرگونى روحى است، ادعيه اى که انسان را با دريايى از معارف آشنا مى کند. انسان با خواندن دعا از يک طرف، با ياد آورى لطف، گذشت، کرم، رحمت و بخشش بى پايان خداى مهربان او را در کنار و دستگير خويش مى بيند و نور اميد در دلش مى درخشد و از ديگر سو، با ياد آوردن سختى هاى جان کندن، تنگى و فشار قبر، گرفتارىهاى عالم برزخ، حساب و کتاب فرداى قيامت، شعله هاى دردناک و سوزان دوزخ و حسابرسى دقيق در صحراى محشر، تمام وجودش، سرشار از ترس و نگرانى گرديده و آنچه عيش و نوش است فراموش کرده و گذشته خود و آنچه بوده و کرده است را با آنچه بايد باشد مى سنجد و زيانى که در گذشته متوجه وى شده است را در مى يابد و علاوه بر شک و ترديدى که نسبت به راه و روش نا مطلوب خويش پيدا مى کند، ندامت سراسر وجودش را پر کرده و تصميمى سرنوشت ساز مى گيرد و مسير زندگى اش را دگرگون مى کند. اگر هم به اين مرحله نرسد، لااقل بر کردار خود بيشتر مواظبت خواهد داشت؛ زيرا بيم و اميدى که دستاورد شب قدر است در مراحل زندگى به يارىاش مى شتابد. در مقابل، اگر کسى از دعا رو برگرداند و شب قدر را هم به غفلت سپرى کند، در همان جمود و غفلت، زندگى را به پايان خواهد برد و سرنوشتى شقاوت بار در انتظارش مى باشد. از گفتار فوق، اين نتيجه به دست مىآيد که در واقع خود انسان وارد مسير سرنوشت خويش گشته و آن را تغيير مى دهد. گاهى براى پيمودن مسير مقدرات، بر بال دعا و گاه بر بال عمل مى نشيند؛ گر چه دعا هم نوعى عمل محسوب مى شود. بنابراين، دعا در شب هاى قدر که يک کار اختيارى است منشااثر است و در سرنوشت افراد دخالت دارد؛ به همين دليل به آن سفارش اکيد شده است. علاوه بر سفارش شفاهى بزرگان دين و علماى اسلام به خواندن دعاها در طول سال، در شب هاى قدر تاکيد بيشترى بر اين امر شده است؛ پس حتما منشا اثر است وگرنه کار لغو و بيهوده از بزرگان سر نمى زند. ٦- نکوهش بهره نبردن از شب قدر  پيامبر گرامى اسلام (ص) فرمودند: ((من ادرک ليله القدر، فلم يغفر له فابعده الله )) (4)؛ از خداوند به دور باد و نفرين بر کسى که به شب قدر برسد و زنده باشد، اما آمرزيده نشود. با اين حديث نقش انسان در تعيين سرنوشت خود واضح تر مى گردد و معلوم مى شود که بدبختى و شقاوت مقدر در شب قدر، نتيجه کار خود بندگان است وگرنه از نظر منطقى با توجه به شان و مقام پيامبر گرامى (ص) قابل قبول نيست که آن بزرگوار به خاطر انجام ندادن کارى بى اثر و بى خاصيت، سهل انگاران را نکوهش و مذمت فرمايند. ((انس بن مالک)) از پيامبر(ص) نقل کرده که فرمودند:((ان هذا الشهر قد حضرکم))؛ ماه مبارک به شما رو آورده است. ((و فيه ليله خير من الف شهر))؛ در اين ماه شبى است که برتر از هزار ماه است. ((من حرمها فقد حرم الخير کله))؛ هر کس از فيض شب قدر محروم گردد، از تمام خيرات بى نصيب مانده است. ((ولا يحرم خيرها الا محروم)) (5)؛ و محروم نمى ماند از برکات شب قدر، مگر کسى که خويشتن را محروم کرده است. روايات، بعضى از گناهان را مانع بهره بردارى گناهکار از شب قدر دانسته اند، از جمله آن کارها ميخوارگى يا ((دايم الخمر)) بودن و نيز آزار پدر و مادر است. ٧- شب قدر مکمل اعمال صالح  يکى از دلايل تفضل شب قدر به امت اسلام، کامل و پر کردن پيمانه اعمال صالح مسلمانان و جبران کمبودهاى آنان است، تا با دستى پر اين جهان را ترک کنند. پيش از اين گفتيم که امام صادق(ع) در تفسير آيه شريفه ((ليله القدر خير من الف شهر)) فرمودند: مراد اين است که انجام کار خوب در آن شب برابر عمل صالح در طول هزار ماه است. روايتى نيز از امام باقر(ع) وارد شده، در پاسخ به اين پرسش که چرا شب قدر به وجود آمده و به عبارت ديگر فلسفه شب قدر چيست؟ ايشان مى فرمايند: ((و لولا ما يضاعف الله للمومنين، لما بلغوا ولکن الله عز و جل يضاعف لهم الحسنات))؛ اگر خداوند کارهاى مومنان را چند برابر نکند به سر حد کمال نمى رسند، اما از راه لطف کارهاى نيکوى آن ها را چند برابر مى فرمايد تا کاستى هايشان جبران شود. از اين روايت و روايت قبلى به خوبى مى توان فهميد که مبنا و اساس، عمل صالح خود بنده است؛ هنگامى که يک عمل صالح معمولى با زمانى پر برکت و مقدس همراه گردد، از ارزشى چند برابر برخوردار مى شود و گاه همراه شدن يک عمل صالح با ولايت و اعتقاد و امامت مى تواند انسان را به اوج شرافت برساند؛ پس، راز سعادتمند شدن انسان ها در شب قدر، عمل اختيارى صالحى است که با عنايت خداوند، برکت يافته و چند برابر مى شود. در روايات به پاره اى از اعمال سفارش شده که نتيجه ويژه آن در شب قدر نهفته است. ٨- نتيجه بخش بودن بعضى از اعمال در شب قدر:  1- نماز ((انس بن مالک)) از پيامبر گرامى(ص) روايت کرده که فرمودند: ((من صلى من اول شهر رمضان الى آخره فى جماعه فقد اخذ بحظا من ليله القدر)) (6)؛ کسى که از اول تا آخر ماه مبارک، در نماز جماعت حاضر شود، بهره اى از شب قدر نصيبش شده است. 2- افطارى دادن با مال حلال ((ابو شي ابن حيان)) از پيامبر اکرم(ص) نقل کرده که فرمودند: ((من فطر صائما فى شهر رمضان من کسب حلال صلت عليه الملائکه و ليالى رمضان کلها و صافحه جبرائيل(ع) ليله القدر و من صافحه جبرائيل(ع) يرق قلبه و تکثر دموعه...)) (7)؛ کسى که با مالى که از راه حلال به دست آورده، روزه دارى را افطار دهد، در تمام شب هاى رمضان فرشتگان بر او درود فرستند و جبرئيل در شب قدر با وى مصافحه کند، نشانه مصافحه جبرئيل آن است که دل مصافحه شونده نرم و اشکش جارى مى شود. 3- صدقه درباره امام زين العابدين(ع) آمده است: ((کان اذا دخل شهر رمضان تصدق فى کل يوم بدرهم فيقول: لعلى اصيب ليله القدر)) (8)؛ در هر روز ماه مبارک يک درهم صدقه مى دادند، آن گاه مى فرمودند: شايد با اين کار، شب قدر را دريابم و از آن بهره گيرم. ((عبدالله بن مسعود)) روايت مى کند که شبى رسول خدا(ص) از نماز عشا فارغ شد، مردى از ميان صفوف برخاست و گفت: اى مهاجران و انصار، مردى غريبم و بر هيچ چيز قدرت ندارم. مرا طعامى دهيد. رسول خدا گفت: اى فقير، ذکر غريب مکن که دل مرا اندوهگين ساختى. بعد از آن فرمودند: غريبان چهار قسمتند: 1- مسجدى که در ميان قومى باشد که در آنجا نروند و نماز نخوانند. 2- مصحفى و قرآنى که در خانه اى باشد و مردم آن خانه از آن تلاوت نکنند. 3- عالمى که در ميان جماعتى باشد و ايشان تفقد وى نکنند و از او مسايل دينى سوال نکنند. 4- اسيران اهل اسلام که در ميان کفار باشند، پس فرمود: کيست که موونه و غذاى اين مرد را کفايت کند تا در فردوس اعلا خدا او را جاى دهد؟ حضرت على(ع) برخاست و دست سائل را گرفت و به حجره فاطمه زهرا(س) رفت و گفت: اى دختر رسول خد، در کار اين ميهمان نظرى کن. حضرت زهرا فرمود: در خانه طعام اندکى موجود است و حسن و حسين گرسنه اند و شما روزه داريد و آن طعام يک نفر را بيشتر کفايت نمى کند. على(ع) فرمود: آن را حاضر کن. فاطمه(س) طعام را پيش آورد. حضرت امير آن طعام را پيش ميهمان نهاد و با خود گفت که اگر من از اين طعام بخورم ميهمان را کافى نباشد و اگر نخورم سبب خجالت ميهمان شود، پس دست دراز کرد به سوى چراغ و چنان نشان داد که چراغ را اصلاح مى کنم و آن را خاموش کرد و فاطمه(س) را گفت در روشن کردن چراغ ديگر تعلل کن تا ميهمان از خوردن غذا فارغ شود و خود حضرت دهان را مى جنباند تا مهمان تصور کند که على غذا مى خورد. و چون ميهمان از غذا خوردن فارغ شد فاطمه(س) چراغ را آورد و طعام همچنان برجاى بود. اميرالمومنين فرمود: اى فقير، چرا طعام خود را نخوردى؟ گفت: سير شدم؛ پس على(ع) و فاطمه(س) و حسن(ع) و حسين(ع) و فضه و همسايگان از آن طعام خوردند و هنوز باقى بود. (9) 4- شب زنده دارى حضرت رسول (ص) فرمودند: ((من احيا ليله القدر حول عنه العذاب الى السنه القابله)) (10)؛ کسى که شب قدر را شب زنده دارى کند، تا شب قدر آينده، عذاب دوزخ از او دور گردد. 5- غسل و شب زنده دارى امام موسى بن جعفر(ع) فرمودند: ((من اغتسل ليله القدر و احياها الى طلوع الفجر خرج من ذنوبه)) (11)؛ کسى که در شب قدر غسل کرده و تا سپيده صبح شب زنده دارى کند، گناهانش آمرزيده مى شود. رواياتى که ذکر شد به خوبى دلالت دارند که برخى مقدرات و پاداش ه، مانند دور شدن عذاب دوز که در حديث پيامبر اکرم(ص) ذکر شده بود، نتيجه کار خود بندگان است. موارد فوق مى تواند براى نشان دادن اينکه سرنوشت هر انسانى در شب قدر به دست خودش رقم مى خورد، کافى باشد، ولى براى تکميل بحث، نکاتى چند که خارج از چارچوب شب قدر و نشان دهنده موثر بودن انسان در تعيين سرنوشت خويش است را مطرح مى کنيم. اين بحث تکميلى را در دو بخش انجام مى دهيم:   1-عمل و پاداش آن در ماه مبارک رمضان. 2-عمل و پاداش آن، صرف نظر از زمان خاص. 1- پاداش ها در ماه مبارک رمضان امام هشتم على بن موسى الرضا(ع) فرمودند: در ماه مبارک کارهاى خوب پذيرفته و کارهاى زشت بخشيده شده است. خواندن يک آيه قرآن در اين ماه، برابر با يک ختم قرآن در ماه هاى ديگر است. کسى که برادر خود را با يک لبخند شاد کند، در روز واپسين خداوند دلش را شاد کرده و مژده بهشت به او دهد. کسى که مومنى را در اين ماه يارى کند، خداوند در روزى که قدم ها بر پل صراط مى لغزند او را دستگيرى کرده و از پل صراط عبورش خواهد داد. هرکس خشم خود را نگه دارد، خداوند در روز قيامت بر وى خشم نکند. هرکس درمانده اى را فريادرسى کند، خداوند در روز قيامت وى را از رسوايى بزرگ ايمن گرداند و رسوايش نکند. کسى که ستمديده اى را يارى کند، خداوند او را در دني، در مقابل دشمنانش يارى کرده و در روز قيامت نيز، در موقف حساب و ميزان ياريش فرمايد. (12) و در روايت ديگر امام صادق(ع) از پيامبر اکرم(ص) روايت کرده که فرمودند: کسى که ماه مبارک رمضان را روزه دارد و از حرام و تهمت زدن به ديگران اجتناب ورزد، خدا از او خشنود شده و بهشت را بر او واجب و حتمى مى کند. (13) دو روايت بالا ارتباط محکم پاداش ها و اعمال بنده در ماه مبارک و نقش انسان در ترسيم سيماى درونى او را کاملا آشکار نموده است. 2- پاداش عمل با صرف نظر از زمان خاص آيات و روايات فراوانى هست که بعضى دگرگونى ها و پاداش هاى خاص را نتيجه کار بنده دانسته، يا عمل او را تنها عامل معرفى کرده اند. نمونه اى از اين آيات و روايات: ((ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغيروا ما بانفسهم))(14)؛ در حقيقت خدا حال قومى را تغيير نمى دهد، تا آنان حال خود را تغيير دهند. ((ظهر الفساد فى البر والبحر بما کسبت ايدى الناس ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلهم يرجعون)) (15)؛ به سبب اعمال مردم، فساد در خشکى و دريا آشکار شد تا به آنان جزاى بعضى از کارهايشان را بچشانند، باشد که باز گردند. دعا دگرگون کننده سرنوشت ((ابن حبان)) و ((حاکم)) از پيامبر اکرم(ص) روايت کرده اند که فرمود: فقط دعاست که تقدير و سرنوشت ها را دگرگون مى کند و تنها نيکى است که مايه افزايش عمر مى گردد. گاهى شخص گناهى را مرتکب مى شود و به واسطه آن از روزى و نعمتى محروم مي ماند.   1- اصول کافى ، ج 4، ص 158.مى گردد (16). 2- فوائد الرضويه ، ص 10 - قصص العلم، ص 18- سيماى فرزانگان ، ج 3. 3- وسائل الشيعه، ج 10، باب 32، ص 354. 4- بحار الانوار ، ج 94، ص 80، ح 47. 5- کنزالعمال ، ج 8 ، ص 534، ح 24028. 6- همان ، ص 545، ح 24090. 7- الترغيب و الترهيب ، ج 2 ، ص 95، ح 14. 8- بحار الانوار ، ج 95، ص 82. 9- تفسير منهج الصادقين ، ج 9 ، ص 237. 10- بحار الانوار ، ج 95، ص 145. 11- همان ، ج 80، ص 128. 12- همان ، ج 93، ص 341. 13- همان ، ص 346. 14- رعد ، آيه 11. 15- روم ، آيه 41. 16- تحفه الاحوذى ، ج 6 ، ص 348 ، ح 2225.

چکيده:
   در سيره پيامبر اعظم صلوات الله عليه و آله، کسب روزي حلال و رسيدگي به معيشت زندگي از جايگاهي برخوردار بوده که بين بعضي مردم مغفول مانده است.

توصيف آفتاب

چگونه خواهد بود آگر قطره اي بخواهد توصيف دريا کند. عقل مي خواهد که به او بينديشد، خيال مي خواهد که او را به تصوير بکشد و زبان که به توصيف جمال آفتاب بنشيند اما چگونه؟

راستي چگونه مي توان دستاورد نهايي آفرينش، ثمره تمام و کامل هستي و خلاصه انوار و تجليات و جودي خداوند را در قالب ناقص الفاظ و واژه ها جاي داد؟

ابر انساني که خالق هستي در حق او فرمود ( لولاک لما خلقت الأفلاک ) اگر تو نبودي هر آينه افلاک را نمي آفريدم. کسي که تا « قاب قوسين او أدني » به خداوند نزديک شد و مکانتي يافت که هرگز جبرئيل امين که ملک مقرب و واسطه وحي الهي بود  بدان مکانت راه نيافت و با صراحت به او عرض کرد: «اگر يک موي بالاتر روم به نور تجلي بسوزد پرم.»

توصيف انسان کامل نخستين و کسي که خود فرمود: «اي علي(ع) جز خداي و تو، کسي را ياراي شناختن من نيست، چگونه ممکن خواهد بود.»

پس بهتر است که لب فروبنديم و سخن کوتاه کنيم و تنها از دريچه روايات و اخباري که حکايت گر متن سيره و سنت پيامبر اعظم(ص) است اخلاق عظيم او را (إنک لعلي خلق عظيم) به نظاره بنشينيم و رفتار و اخلاق شيرين پيامبر بزرگ اسلام که اسوه و الگوي زندگي پارسايان است (و لکم في رسول الله اسوه حسنه) فرا راه زندگي خويش سازيم و از او پيروي کنيم. در اين سلسله گفتار جمله هايي کوتاه در منش و روش زندگي آفرين پيامبر خدا حضرت محمد مصطفي(صلي الله عليه و آله و سلم) بيان مي شود که خواندن آن به خصوص براي نسل جوان، الهام بخش زيستي خداپسندانه و سعادتمندانه خواهد بود.

مظهر جمال

قبل از بيان ويژگي هاي اخلاقي و رفتاري خورشيد نبوت, اندکي به توصيف ظاهري مظهر جمال خداوندي بنشينيم: در اين باره آورده اند که پيشاني مبارک پيامبر گرامي اسلام بلند بود. مويش نه لخت بود و نه در هم پيچيده. محاسنش نيز انبوه بود، اما بلند نبود. ابروانش به هم پيوسته بودند، اما باريک و کشيده با مژه هايي بلند و انبوه. چشمانش درشت و سياه بود. گونه هايش برجسته بود ، ولي متعادل، نه کم گوشت بود و نه پرگوشت. بيني اش کشيده و باريک بود. دندان هاي پيشين او به گونه اي متناسب از يکديگر فاصله داشتند و از سپيدي مي درخشيد. چهره اش گرد، سپيد، اما نمکين بود و زير لب پايين اش خال داشت.

 پيامبر اسلام خوش چهره ترين پيامبران الهي بود. گردنش نه بلند بود و نه کوتاه، زيبا بود و به سان نقره مي درخشيد. اعضاي بدن مبارکش محکم، استخوان بندي اش درشت بود و اندامي معتدل داشت، نه کوناه قد بود و نه بلند.

شانه ها يش همچون مردان شجاع پهن بود و دوسر شانه اش موي داشت.

        برگزيده اي از کتاب نگين هستي اثر حسين سيدي                                           نويسنده : سيد مصطفي علم خواه elmkhah@porseman.org

چکيده:

امسال توسط رهبر معظم انقلاب به نام پربرکت پيامبر اعظم (ص)نامگذاري شده است . نوشتار حاضر در صدد است تا ضمن تبيين فلسفه و دليل اين نامگذاري ٬ راهکارهاي  لازم جهت تحقق هرچه بهتر اهداف مورد نظر را مورد بررسي قرار دهد:

به گذشته پرمشقت خويش مي‏انديشيد ، به يادش مي‏افتاد که چه روزهاي تلخ‏ و پر مرارتي را پشت سر گذاشته ، روزهايي که حتي قادر نبود قوت روزانه‏ زن و کودکان معصومش را فراهم نمايد . با خود فکر مي‏کرد که چگونه يک‏ جمله کوتاه - فقط يک جمله - که در سه نوبت پرده گوشش را نواخت ، به‏
روحش نيرو داد و مسير زندگانيش را عوض کرد ، و او و خانواده‏اش را از فقر و نکبتي که گرفتار آن بودند نجات داد .

او يکي از صحابه رسول اکرم بود . فقر و تنگدستي براو چيره شده بود . در يک روز که حس کرد ديگر کارد به استخوانش رسيده ، با مشورت و پيشنهاد زنش تصميم گرفت برود ، ووضع خود را براي رسول اکرم شرح دهد ، و از آن حضرت استمداد مالي کند. با همين نيت رفت ، ولي قبل از آنکه حاجت خود را بگويد اين جمله از زبان رسول اکرم به گوشش خورد : " هرکس از ما کمکي بخواهد ما به او کمک مي‏کنيم ، ولي اگر کسي بي‏نيازي بورزد و دست حاجت پيش مخلوقي دراز نکند ، خداوند او را بي‏نياز مي‏کند " . آن روز چيزي نگفت ، و به خانه‏ خويش برگشت . باز با هيولاي مهيب فقر که همچنان بر خانه‏اش سايه افکنده‏ بود روبرو شد ، ناچار روز ديگر به همان نيت به مجلس رسول اکرم حاضر شد ، آن روز هم همان جمله را از رسول اکرم شنيد : " هرکس از ما کمکي‏ بخواهد ما به او کمک مي‏کنيم ، ولي اگر کسي بي نيازي بورزد خداوند او را بي‏نياز مي‏کند " . اين دفعه نيز بدون اينکه حاجت خود را بگويد ، به خانه‏ خويش برگشت . و چون خود را همچنان در چنگال فقر ضعيف و بيچاره و ناتوان مي‏ديد ، براي سومين بار به همان نيت به مجلس رسول اکرم رفت ، باز هم لبهاي رسولاکرم به حرکت آمد ، و با همان آهنگ - که به دل قوت و به روح اطمينان‏ مي‏بخشيد - همان جمله را تکرار کرد .

اين بار که آن جمله را شنيد ، اطمينان بيشتري در قلب خود احساس کرد . حس کرد که کليد مشکل خويش را در همين جمله يافته است . وقتي که خارج‏ شد با قدمهاي مطمئنتري راه مي‏رفت . با خود فکر مي‏کرد که ديگر هرگز به‏ دنبال کمک و مساعدت بندگان نخواهم رفت . به خدا تکيه مي‏کنم و از نيرو
و استعدادي که در وجود خودم به وديعت گذاشته شده استفاده مي‏کنم ، واز او مي‏خواهم که مرا در کاري که پيش مي‏گيرم موفق گرداند و مرا بي نياز سازد .
با خودش فکر کرد که از من چه کاري ساخته است ؟ به نظرش رسيد عجالة اين قدر از او ساخته هست که برود به صحرا و هيزمي جمع کند و بياورد و بفروشد . رفت و تيشه‏اي عاريه کرد و به صحرا رفت ، هيزمي جمع کرد و فروخت . لذت حاصل دسترنج خويش را چشيد . روزهاي ديگر به اينکار ادامه‏ داد ، تا تدريجاتوانست از همين پول براي خود تيشه و حيوان و ساير لوازم کار را بخرد . باز هم به کار خود ادامه داد تا صاحب سرمايه و غلاماني شد .
روزي رسول اکرم به او رسيد و تبسم کنان فرمود : " نگفتم ، هرکس از ما کمکي بخواهد ما به او کمک مي‏دهيم ، ولي اگر بي‏نيازي بورزد خداوند او را بي‏نياز مي‏کند "( 1 )

پاورقي :
. 1 اصول کافي ، ج 2 ، صفحه 139 - " باب القناعة " . و سفينة البحار ، ماده " قنع " .

رسول اکرم " ص " وارد مسجد ( مسجد مدينه ( 1 " شد ، چشمش به دو اجتماع افتاد که از دو دسته تشکيل شده بود ، و هر دسته‏اي حلقه‏اي تشکيل‏ داده سر گرم کاري بودند : يک دسته مشغول عبادت و ذکر و دسته ديگر به‏ تعليم و تعلم و ياد دادن و ياد گرفتن سرگرم بودند ، هر دو دسته را از نظر گذرانيد و از ديدن آنها مسرور و خرسند شد . به کساني که همراهش بودند رو کرد و فرمود :

: " اين هر دو دسته کار نيک مي‏کنند وبر خير و سعادتمند " . آنگاه جمله‏اي اضافه کرد : " لکن من براي تعليم و داناکردن فرستاده شده‏ام " ، پس خودش به طرف همان دسته که به کار تعليم و تعلم اشتغال داشتند رفت ، و در حلقه آنها نشست./ داستان راستان